هر چند وقت یکبار باید روغن موتور خودرو را عوض کنیم ؟

Sunday, July 20, 2008

 

 

هر چند وقت یکبار باید روغن موتور خودرو را عوض کنیم ؟

 

How often should I change my oil?

 

مقدمه :

 

تعمیرو نگهداری دستگاهها روشهای گوناگونی دارد که بستگی به شرایط دستگاه و تعداد آنها هم دارد مثلا برای مواردی  مثل ناوگان ترابری در شهرداری ها و یا شرکت های بزرگ و همین بانک ماشین آلات پتروشیمی بندرامام که دارنده بزرگترین ناوگان ماشین های سنگین در ایران است لازم است که تعمیرو نگهداری و از جمله تعویض روغن به شیوه ای دیگر انجام گیرد . مثلا می توان وضعیت روغن موتور دیزل ها و دستگاههایی چون کمپرسورها و توربین ها و پمپ های بزرگ که نیاز به حجم زیادی از روغن دارند را از طریق آنالیز روغن روشن نمود این کار دو مزیت عمده دارد :

1-     اولا زمان دقیق توعیض روغن را تعیین می کند بدین ترتیب روغن موتور و ماشینهای دوار و توربو ماشینها ؛ کمپرسورها و سایر ماشین آلات نه زودتر از حد معین و نه دیرتر بلکه درست به موقع تعویض می شود 

2-     خیلی از معایبی را که ممکن است بعدها در دستگاه پدید آید از طریق تجزیه و تحلیل آنالیز روغن می تواند قبل از موعد کشف نمود و از خرابی دستگاه جلوگیری نمود چون روغن برای دستگاهها در حکم همان خون در بدن انسان است که با تجزیه و بررسی وضعیت آن می توان بیماری را زودتر از موعد تشخیص داد و در صدد مداوا برآمد !

 

یکی از وسیله هایی که از طریق آن می توان به وضعیت روغن پی برد استفاده از اسپکترومتر و دستگاه طیف سنج و آنالیز روغن است که داشتن یک نمونه آن در آزمایشگاه مرکزی پتروشیمی بندرامام   ضروری است وتا مجبور نباشیم نمونه های روغن را برای تجزیه و تحلیل به تهران یا محل های دیگری بفرستیم .

موضوع دیگری که ابن روزها با آن دست به گریبان هستیم حجم زیاد روغن موتورهای سوخته است که باید به شیوه ای سازگار با محیط زیست بازیافت شوند تا هم محیط را آلوده نکنند و هم مورد استفاده مجدد واقع شوند . خصوصا در شرکت ما که حجم قابل ملاحظه ای از انواع روغنها مورد استفاده قرار می گیرد . رها کردن این روغنها در محیط زیست و بی توجهی به دفع درست  آن می تواند نتایج غیر قابل جبرانی داشته باشد .

 

 

اغلب سازندگان خودرو توصیه می کنند که روغن موتور را هر سال و یا هر 7500 مایل ( 12000 کیلومتر )  را خودروهای سواری و نیز وانت هایی که با موتورهای بنزینی کار می کنند  تعویض کنید . برای موتورهای دیزل و توربوشارژر دار معمولا توصیه این است که درهر 3000 مایل ( 4800 ) کیلومتر یا هر 6 ماه یکبار باید این کرا صورت گیرد .

اگر به دقت  نکات ریزfine print, خودرو را مطالعه کنید  کشف خواهید نمود  که   تحت شرایط  ایده آل رانندگی بهترین فاصله  تعویض روغن در هر سال یک بار یا به  ازای هر  7500 مایل ( 12000 کیلومتر ) است .

جالب این است که ما اغلب فکر می کنیم رانندگی عادی و طبیعی می کنیم در صورتی که وضعیت استفاده ما از خودرو به گونه ای است که نیاز به سرویس کاری های خاص دارد . مثلا استفاده از خودرو برای سفرهای زیر 10 مایل ( 16 کیلومتر ) و در هنگامی که هوا سرد است و نیز توقف و حرکت های فراوان در هنگام ترافیک و یا رانندگی در شرایطی که هوا گرد و خاکی است ( مثلا هنگامی که در جاده های خاکی رانندگی می کنیم یا درجایی مثل خوزستان و ممکو زندگی می کنیم که خیلی از اوقات سال هوا مملو از گرد و خاک است ) و نیز رانندگی در بزرگراهها با سرعت بالا و به هنگامی که هوا گرم است ( دقیقا شبیه حالتی که در یک ظهر گرم از جاده سربندر –ممکو – اهواز یا همان بزرگراه خلیج فارس بطرف اهواز یا به سمت ماهشهر رانندگی می کنیم ) همه این موارد و موارد نظیر آن به عنوان رانندگی های غیر عادی تلقی می شوند و به همین جهت روی زمان تعویض روغن و فیلتر اثر می گذارند .

برای این نوع ر انندگی سرویس کاری خاصی severe service هم نیاز داریم و در این گونه موارد توصیه می شود که روغن موتور را درهر 6 ماه و یا  همان 3000 مایل ( 4800 کیلومتر ) تعویض نمائید .

 

 اغلب شرکت های سازنده روغن برای داشتن حداکثر محافظت  توصیه می کنند که هر 3000 مایل یا 3 تا 6 ماه و بدون توجه به نوع رانندگی روغن موتور را تعویض کنید ( البته ناگفته پیداست که این نوع توصیه های چشم بسته و بدون توجه به نوع رانندگی بیشترین نفع را نصیب همان شرکت های سازنده روغن می برند وکسانی که رد این میان ضرر می کنند دارنده خودرو ست که باید هزینه بیشتری بپردازد و محیط زیست است که در نهایت همه کاسه کوزه ها بر سر او خراب می شود !)

 خودروهای جدید که میزان سائیدگی آنها کم است یا اصلا سائیدگی ندارند می توان در هر 7500 مایل (12000 کیلومتر ) روغنش را عوض کرد اما خودرویی که هزارن کیلومتر را طی کرده است و میزان خلاصی های ان زیاد شده است باید فواصل تعویض روغنش کوتاه تر باشد . چون رسوخ سوخت هایی که نسوخته اند به کارتل روغن باعث رقیق شدن روغن می شود و خواص روغن را تغییر می دهد . به همین جهت اگر این موتورها زودتر از موع روغن اشان تعویض نشود میزان سایش قطعات درونی موتور شدت پیدا می کند  و نتیجه اش کاهش عملکرد و مصرف بالای سوخت و افزایش انتشار گازهای آلاینده emissions و همچنین مصرف بیش از اندازه روغن می شود .

Oil Analysis

تجزیه روغن = آنالیز روغن

 وقتی با مجموعه ای از کامیونها روبرو هستیم   اغلب  بهتر است که شرایط  روغن موتور خودروها راازطر یق  تجزیه دوره ای نمونه هایی از روغن مورد بررسی قرار می دهند . نمونه های روغن به آزمایشگاه فرستاده می شود و درآنجا میزان ویسکازیته و مقدار اسید موجود در روغن آنالیز می شود . روغن در داخل وسیله ای بنام اسپکترومتر ( طیف سنج ) سوخته می شود و بدین وسیله ناخالصی هایی که در روغن وجود دارد آشکارمی شود . با توجه به همه این مطالب گزارش مفصلی از وضعیت روغن ارائه داده می شود .

تجزیه و تحلیل روغن روش بسیار خوبی برای ناوگان کامیون ها و اتوبوس ها و بانک ماشین آلات است اما اغلب مشتریان به سختی قبول می کنند که  هزینه زیاد  و وقت  برای این کار بگذارند . انجام یک نمونه آنالیز روغن چیزی بین 12 تا 20 دلار ( 12 تا 19 هزار تومان ) هزینه دارد  که بابت فرستادن روغن به آزمایشگاه و ارائه گزارش تجزیه و تحلیل آن است .

 اغلب  تعویض روغن های فوری quick lube shops هزینه ای بین 17 تا 20 دلار  برای تعویض روغن دریافت می کنند .

خوب با این تفاصیل انجام یکی آزمایش که نتیجه اش احتمالا این است که روغند باید تعویض شود چندان توجهیی ندارد و نوعی خرج اضافه است و نیازی به این کار نیست شما کافی است که هر 3000 مایل یکبار (4800 کیلومتر ) روغن موتور را تعویض نمائید و نگرانی چیزی نباشید .

 

تعویض منظم روغن موتور از نظر  تعمیرو نگهداری  روشی است که با قیمتی ارزان موتور را در برابر سایش بیمه کرده اید و اگر قصد دارید  که  به مدت طولانی مثلا برای  3 یا 4 سال ماشین را بریا خودتان نگه داردی این روش می تواند صرفه جویی خوبی در پول وهزینه های شما باشد . خودرویی که روغن اش بطور منظم تعویض می شود بندرت اتقاق می افتد  که زیر 100 هرار مایل ( 160 هزار کیلومتر )   موتورش  دچار خرابی یاتاقانها و رینگ ها و پیدا شدن مشکل در سوپاپ ها شود

 

What About The Oil Filter?

توضیحاتی در مورد فیلتر روغن

برای کاهش هزینه های تعمیر و نگهداری خیلی از سازندگان خودرو ابراز می دارند که باید هر بار که روغن موتور را عوض می کنید  فیلتر روغن را هم عوض نمائید اما اغلب مکانیک ها به شما خواهند که این کار اشتباه است . اغلب فیلترهای روغنی که امروزه ساخته می شوند اندازه هایی کوچک دارند تا بدین وسیله در وزن و قیمت و فضایی که اشغال می کنند صرفه جویی یعمل آید . اندازه استاندار اغلب این فیلترهایی که در خودروها استفاده می شود

امروزه اغلب فیلترهای روغن را دراندازه های کوچک می سازند تا در هزینه و فضا و  وزن صرفه جویی بعمل آورند اندازه استاندارد این فیلترها حدود یک چهارم لیتر است که آنها را می توان در اغلب موتورهای خودرو مورد استفاده قرار داد . و کوچکی این فیلترها بدین معنی نیست که ظرفیت فیلتر کردن آنها کمتر شده باشد .

چون همین فیلترهای کوچک طوری طراحی شده اند که براحتی می توانند بعد از 3000 مایل ( 4800 کیلومتر ) کارکردن آنها را تعویض نمود . اما می توان آنها را در هر دوبار تعویض روغن یکبار عوض کرد یعنی به ازای 6000 تا 15000 مایل کارکردن آنها را تعویض نمود .

اما توصیه اکید این است که هر بار که روغن موتور را تعویض می کنید فیلتر آن را نیز عوض نمائید .

چون در واقع فیلتر روغن خط مقدم مبارزه علیه سایش و فرسودگی زودتر از وموعد موتور خودرو  است . وظیفه فیلتر برداشتن ذرات آشغال و گرد وغباری است که با روغن مخلوط شده اهند و نیز ذرات کربن = دوده و ذرات فلزی است که در در روغن وجود دارند و قبل از اینکه این ذرات به داخل قطعات حساس خودرو و از جمله یاتاقانها و پیستون و دیواره سیلندر راه پیدا کند و باعث سائیدگی سطوح آن شود فیلتر روغن این ذرات مزام را حذف می کند . و فیلتری که بتواند هر چه بیشتر این ذرات را جذب کند  و در خود نگه دارد فیلتر بهتری است .

 

در موتورهای امروزی روغن موتور ابتدا بوسیله پمپ روغن مکیده می شود و سپس قبل از اینکه به سمت یاتاقانهای میللنگ  یاتاقان میل بادامک و مجموعه سوپاپهاvalvetrain. برود ابتدا از فیلتر روغن عبور می کند .

و به این حالت فیلتر کردن با حداکثر جریان می گویند . و این راهی بسیار کارآمد برای حذف ذرات آلاینده  است .

و ما را مطمئن می کند که تنها ورغنی که کاملا فیلتر شده است به سمت موتور فرستاده می شود . چون ذرات گرد و غبار و نخاله در این فیلتر بدام می افتند . و اگر به موقع فیلتر روغن را عوض نکنید این ذرات می توانند مانع از جریان آزاد روغن بطرف قطعات موتور شوند .

اگر مدت زمان طولانی فیلتر روغن را تعویض نکنید خطر مسدود شدن مسیر روغن وجود دارد برای جلوگیری از این واقعه نامطلوب که خرابی موتور را در پی دارد ( که ناشی از عدم روانکاری موتور است ) وسیله ای ایمنی بنام  خط انتقال فرعی جریان  "bypass valve بر روی مسیر روغن به موتور را طراحی کرده اند .

هنگامی که افت فشار روغن در دو سر فیلتر روغن زیادتر از حد معمول می شود ( این افت فشار با توجه به کاربرد و نوع موتور فرق دارد ) این مسیر بای پاس باز شده و امکان عبور روغن را به طرف موتور می دهد .

ولی باید بخاطر داشته باشید این مسیر بای پاس روغن فیلتر نشده را به سمت موتور می فرستد . و وجود هر گونه مواد آلاینده در روغن در کارتل را می تواند به طرف موتور پمپاژ کرده و باعث فرسودگی سریع قطعات آن گردد .

 

Filter Replacement

تعویض فیلتر

 

 به هنگام تعویض روغن لازم است که فیلتر روغن مناسب را هم بر روی موتور نصب کنید . برای این کار با فهرستی که از طرف سازنده خودرو ارائه شده است مراجعه کنید اگر چه خیلی از این فیلترها ظاهری شبیه به هم و یکسان دارند اما ولو داخلی آنها متفاوت است مثلا بسیاری از موتورهایی که دارای میل بادامک در بالا هستند نیاز به فیلترهای روغنی دارند که دارای شیر یکطرفه و ضد  برگشت روغن =  "anti-drain back" valve باشند تا هنگامیکه موتور خاموش می شود از برگشت روغن ممانعت بعمل آورند . این امر امکان می دهد که  وقتی موتور روشن می شود فشار روغن سریعا  به قطعات حساس موتور برسد . فیلترهایی که در دو طرف موتور نصب شده اند لازم دارند که این شیر های یکطرفه در داخل آن وجود داشته باشد . anti-drain back valve.

 

توجه :

قطر قسمت دندانه دار ( رزوه دار ) ته فیلتر هم باید با محلی که روی موتور نصب می شود همخوانی داشته باشد و گام های آن طبق استاندارد متریک یا سایی  (SAE or metric) باشد .

برای اینکه فیلتری با استاندارد دندانه های SAE threads روی موتور نصب کنید نیاز دارید به دندانه های متریک دارید و به عکس . اگر فیلتر روغن را به درون حفره های فشار دهید ممکن است به دندانه های ان آسیب بزنید . ناهماهنگی دندانه ها می تواند باعث شل شدن فیلتر روغن شود و نتیجه اش افت ناگهانی فشار روغن است که می تواند سبب خرابی موتور گردد .

/ 1 نظر / 884 بازدید
سعید

وبلاگ خوبي داريد