بانک ماشین آلات پتروشیمی بندر امام


اهمیت نگهداری از دستگاه :

Sunday, February 17, 2008 اهمیت نگهداری از دستگاه :  مثلا کرین 150 تن یکی از سنگین ترین دستگاههای ما است که فقط در موارد خاصی و عمدتا در تعمیرات اساسی مورد استفاده است و مدتها بدون استفاده باقی می ماند که همین امر باعث می شود که قسمت های مختلف دستگاه و از جمله زنجیرها و غلطک های آن دچار زنگ زدگی شود و این امر در وضعیتی که نگهداری  و روان کاری زنجیرها صورت نگیرد و نیز در هوای مرطوب و شرجی ماهشهر شدت می یابد بطوریکه مدتها این دستگاه دچار مشکل بود وبدنبال رفع عیب آن بودند و حتی زنجیر آن را دستکاری و کوتاه تر کردند اما بعدا معلوم شد مشکل اساسی گیر کردن پین های غلطکی آن زنجیرها بوده است که نمی گذاشته است کرین براحتی روی زنجیر حرکت نماید . اگر نگهداری درستی از دستگاه صورت می گرفت و مثلا روانکاری می شد و یا از روغنهای ضد زنگ RUST PREVENTIVE OIL  برای جلوگیری از زنگ زدن دستگاه استفاده می کردند قطعا هیچگاه چنین مشکلی پیش نمی آمد . اینها تنها نمونه های کوچکی از اهمیت نگهداری دستگاهها است که اگر انجام گیرد نتایج ارزشمندی دارد مثلا همان روانکاری زنجیرها یا گریس زدن به آنها شاید جمعا چند ساعتی بیشتر طول نمی کگشید در صورتیکه بعد ها تعمیرات آن چندین هفته به طول انجامیده و هزینه های زیادی را به شرکت تحمیل کرده است . این بی توجهی نشان از عدم درک درست از نت است و اینکه کارکنان شرکت های دولتی نسبت به اموال شرکت تعهد و دلسوزی لارم را ندارد ! و از معایب سیستم دولتی است که ظاهرا  قابل حل نیست .  ........................محمد توکلی – 28 بهمن ماه 1386 – ماهشهر –BIPC 
محمد توکلی

اصطلاحات و تعاریف سیستمهای نگهداری و تعمیر = نت

Sunday, February 17, 2008اصطلاحات و تعاریف سیستمهای نگهداری و تعمیر = نت 1. نت   کلمه فارسی نت برگرفته از حروف اول  کلمات نگهداری و تعمیرات است و این کلمه می تواند بطور مختصر مجموعه ای از مفاهیم مختلف را در حیطه تعمیر و نگهداری  را در خود جای دهد اما نت عبارت است از  : مجموعه برنامه ها و اقداماتی  که باید صورت گیرد تا وضعیت  تجهیزات در سطح قابل قبول ازنظر عملیاتی (نگهداری) قرار گیرد که شامل همان نگهداری می شود  و یا باز گرداندن تجهبزات معیوب به چرخه استفاده وبهره برداری است که همان جنبه تعمیراتی دستگاهها می باشد و خلاصه اینکه در  نتیجه این دو اقدام نگهداری و تعمیر و.ضعیت دستگاه و تجهیز به گونه ای می شود که بتواند  قابلیت عملیاتی, تداوم و استمرار عملیاتی تجهیزات برای شرایط تعریف شده را فراهم کند و در یک کلام دستگاه و تجهیز مورد نظر در مدار کار و خط تولید قرار داشته باشد و به راحتی بتوان از آن بهره برداری نمود  همانگونه که دیده می شود بطور کلی  سیستم نت در یک واحد عبارتند از پاسخگویی کارا , موثر و سریع در هنگام نیاز به فعالیتهای پیشگیری و اصلاحی به منظور حفظ آن واحد در یک سطح استاندارد و قابل قبول می باشد.نکته مهم در این میان آن است که همانگونه که رد طب پیشگیری بهتر از درمان است در اینجا نیز نگهداری مقدم  و مهم تر از تعمیر است چون اگر نگهداری و مراقبت از دستگاه بدرستی صورت گیرد امکان خرابی آن خیلی کم است و طبعا نیاز به تعمیرات چندانی هم ندارد . ضمن اینکه سمت و سوی سیستم های نگهداری و تعمیر به سمتی است که اغلب دستگاهها نیازی به تعمیرات نداشته باشند چون تعمیرات علاوه بر اینکه وقت زیادی را به خود اختصاص می دهند و باعث خارج شدن تجهیز از مدار تولید و کار می شود هزینه های گزافی را هم در بر دارد که شامل هزینه قطعات یدکی و نیز هزینه دستمزد نیروی کار است که این دومی گاهی به مراتب از هزینه های قطعات بیشتر می شود البته این امر بیشتر در کشورهای صنعتی پیشرفته چون آلمان که نیروی کار متخصص و ماهر بسیار گران قیمت است صدق می کند در اینجا نگاهی گذرا به انواع سیستم های نت شده است که در همه صنایع و از جمله صنایع پتروشیمی که با ماشین های فراوانی سر وکار دارند و نیر در بانک ماشین آلات می تواند کاربرد های فراوانی داشته باشد .  2. انواع نت امروزه با پیشرفت دانش و علم بشری نگاه به نگهداری و تعمیرات نیز متناسب با این پیشرفت در حال تغییر و تحول است که در ذیل به بخشی از آنها اشاره می شود :  2-1- نگهداری و تعمیرات مبتنی بر توقف دستگاه   (Breakdown Maintenance)نگهداری و تعمیرات مبتنی بر شکست بر این فرضیه بنا شده است. بطوریکه تا قطعه ای شکسته و یا معیوب نشده باشد آنرا تعویض و تعمیر نکنند. در دوران گذشته، پیامدها و آثار اینگونه اعمال به عنوان یک امر اجتناب ناپذیر به شمار می آمد ولی امروزه به دلیل پیچیده شدن اقلام, تنوع بالا و تعداد اقلام و تجهیزات تحت پوشش فعالیتهای نگهداری و تعمیرات, اجرای این رویه برای تمامی اقلام به عنوان یک ضرر با اهمیت به شمار می رود. در این روش اجرای فعالیتهای نگهداری و تعمیرات هنگامی انجام می شود که عملکرد تجهیزات بطور چشمگیری کاهش پیدا کرده و یا شکست و از کارافتادگی واقعی روبرو باشند. در نتیجه تجهیزات با اجرای فعالیتهای نگهداری و تعمیرات مبتنی بر شکست تحت کنترل قرار می گیرند. تجهیزاتی که مستلزم اجرای عملیات تعمیرات سنگین و پر هزینه هستند و یا اینکه تجهیزات حساس (از نظر فنی و استراتژیک) هستند, مجاز به پیروی از مدل نگهداری و تعمیرات مبتنی بر شکست نیستند و در بعضی از موارد عدم رعایت این موضوع می تواند فاجعه ببار بیاورد. هزینه های مضاعف این رویکرد می تواند شامل موارد زیر باشد:        هزینه های مستقیم اضافی        هزینه های رسیدگی به تعیین ریشه دلایل خرابی و کار افتادگی        کارکرد نامناسب و فاقد کیفیت و عدم داشتن استانداردهای لازم و نارضایتی کاربران از کاهش کیفیت کارآیی       بیکار شدن کاربران       پرداخت اضافه کاری برای کارکنان تعمیرات و نگهداری و پیمانکاران خارج از سیستم       هزینه های تسریع در تهیه لوازم یدکی       تاخیر در اجرای ماموریتهای محوله 2-2- نگهداری و تعمیرات پیشگیرانه Preventive Maintenance (PM) به مجموعه اقداماتی که شامل بازدید, کنترل, سرویس, تنظیم, تعویض و در برخی از موارد تعمیرات جزیی که توسط کاربران تجهیزات و یا تعمیرکاران واحد اجرایی انجام می شود اطلاق شده که اصطلاحا به فعالیتهای مزبور PM گفته می شود. این فعالیتها که بطور تناوبی و بر حسب دوره های تعریف شده انجام می گیرد, سبب تاخیر و کم شدن تعمیرات و شکستهای ناگهانی و بدون برنامه می شوند.اهم اهداف فعالیتهای PM شامل موارد زیر است:        پیش بینی عیوب، خرابی ها و شکست تجهیزات       تعیین عیوب و شکست، قبل از تاثیرگذاری بر تجهیزات       تعمیر و یا تعویض قطعه پیش از وقوع شکست  2-3- نگهداری و تعمیرات پیشگویانه (مراقبت وضعیت) (Predictive Maintenance )  با پیشرفت علم و دانش بشری, بجای تعویض, تنظیم و ... در یک موعد مقرر با کمک علومی همانند مکانیک, شیمی, فیزیک, ... و با تحت نظر داشتن رفتار قسمتهای متحرک از نظر ارتعاش و بخشهای مکانیکی که در درون روانکارها قرار دارند و تجزیه مواد موجود در روانکارها می توانند وضعیت رفتاری آتی تجهیزات را تا مقدار قابل قبولی پیش بینی کنند و بر مبنای آن اقدامات بعدی را انجام دهند. اصطلاحا به مجموعه این اقدامات و فعالیتها مراقبت وضعیت (Condition Monitoring) می گویند. اجرای صحیح این رویکرد هزینه های اضافی فعالیتهای PM را به شدت کاهش می دهد و باعث می شود که بتوان تا حد قابل قبولی وضعیت فعلی و آینده تجهیزات را پیش بینی نمود و با توجه به این موضوع و صرف منابع می توان قابلیت اطمینان تجهیزات را به میزان قابل توجه ای بالا برد. 2-4- نگهداری و تعمیرات اضطراری (Emergency Maintenance (EM فعالیتهایی هستند که در مواقع از کار افتادن تجهیزات و شکست انجام می دهند و به شکل اضطراری باید اینگونه فعالیتها را انجام داد زیرا که امکان سرایت خرابی به سایر مجموعه های تجهیزات وجود دارد و یا اینکه تجهیزات بطور کلی از کار افتاده و در سازمان بکار گیرنده آن, دستگاه ضرورت حیاتی دارد و عدم کارکرد آن باعث زیانهای مادی و جانی فراوان می شود. 2-5- نگهداری و تعمیرات اصلاحی (Corrective Maintenance (CM فعالیتهایی هستند که به منظور حفظ تجهیزات در سطح استاندارد به هنگام از کار افتادن دستگاه =SHUT DOWN  و یا پدید آمدن عیوب انجام می شود. این فعالیتها می توانند به منظور اصلاح و یا بهبود وضعیت تجهیزات بکار برده شوند.در این شاخه نت امکان برنامه ریزی جهت تخصیص بهینه منابع و از بین بردن عیوب وجود دارد و می توان از انبار نمودن بیهوده ابزارآلات, تجهیزات, قطعات یدکی و مواد مصرفی جلوگیری نمود و با حداقل نیروی انسانی خدمات لازم را ارائه نمود. تفاوت نت اصلاحی با نت اضطراری در حساس بودن و یا غیرحساس بودن نوع فعالیتهای نگهداری و تعمیرات تجهیزات می باشد. این جمله بدین معنا است که در اجرای فعالیتهای نت اضطراری نمی توان هیچگونه تاخیری را متصور بود, ولی فعالیتهای نت اصلاحی را می توان در برنامه های سیستم نت وارد نمود و آن را در زمان مقرر انجام داد. مثلا برای شرکت ما که با دستگاههای قدیمی کارمی کند که می بایست سالها پیش تعویض شوند می توان با انجام اصلاحات و MODIFY  کردن سیستم ها کارآیی آنها را با حداقل هزینه بالا برد . بنظرم روشی است که اگر روی آن کار شود می تواند خیلی بازده داشته باشد .  3-5- پایش شرایط دستگاه CONDITION MONITORING=(CM)  در این روش که از جدیدترین و موثر ترین روشهای نت است با استفاده از حسگرهایی که بر روی دستگاه نصب می شود می توان لحظه به لحظه از وضعیت کارکرد دستگاه با خبر شویم و در صورت مشاهده هر گونه علائم غیر عادی سریعا نسبت به ر فع آن اقدام کنیم خوبی این روش آن است که می تواند با استفاده از خطوط مخابراتی این پایش دستگاه را از راه دور و هزاران کیلومتر دورتر هم انجام داد مثلا کمپرسور حساسی که در واحد BD/SR قرار دارد و کارکرد آن برای هر دو واحد BD و SR از اهمیت زیادی برخوردار است می تواند هم در اتاق کنترل محلی و هم توسط ناظرانی از کشور سازنده در آلمان مورد نظارت قرار گیرد و دستورات لازم را برای این کار از همان جا صادر نمایند این امر مستلزم داشتن خطوط پر سرعت اینترنت و شبکه ای از کامپیوترهای مرتبط به هم است اگر این روش در غرب بطور وسیع استفاده می شود اما درایران و همین پرتورشیمی ما هنوز اجرایی نشده است   2-6- نگهداری و تعمیرات بهره ور جامع (Total Productive Maintenance (TPM نگهداری و تعمیرات بهره ور جامع TPM یک روش خاص در مدیریت نگهداری و تعمیرات است. اجرای این روش موجب خلاقیت و مشارکت تمامی پرسنل و بهبود مستمر در محیط کار می شود و می توان گفت TPM مجموعه فعالیت هایی است که بصورت اصلاح یک سیستم نت از طریق اصلاح ماشین آلات, دستگاهها و تغییر در فرهنگ کارکنان انجام می گیرد.TPM مبتنی بر اصول زیر می باشد:       بهره برداری هرچه کاراتر از تجهیزات       برقراری یک سیستم جامع برای نت که در تمامی عمر مفید تجهیزات ادامه یابد       درگیر نمودن تمام قسمتهای سازمان در برنامه های سیستم نت       مشارکت کلیه کارکنان اعم از مدیران طراز اول تا کاربران تجهیزات در سیستم نت       ایجاد انگیزش از سوی مدیریت از طریق حمایت از تشکیل و اجرای فعالیتها توسط گروههای کوچک کاری  2-7- نگهداری و تعمیرات ناب (Lean Maintenance ) نت ناب یک رویکرد نوین و نظام مند به سیستم نگهداری و تعمیرات است, که با تبعیت از اصول ناب به حفظ ارزش ها (Value) و حذف زوائد (Waste) می پردازد و در نهایت بدنبال تحقق رضایتمندی مشتری و کاربران تجهیزات می باشد. این رویکرد پس از رویکرد تولید ناب مطرح گردیده است. نت ناب موجب افزایش در قابلیت اطمینان، دقت، کیفیت، رضایت کاربران و در دسترس بودن تجهیزات و کاهش در زمان انتظار، هزینه های سیستم، عیوب, دوباره کاری، حرکت های اضافی و حمل و نقل اضافی خواهد شد. اقدامات لازم جهت اجرای نت ناب در سازمان عبارتند از:       استمرار در بهبود کیفیت فعالیتهای نت       حذف هرگونه زوائد در نت       برقراری یک سیستم بهبود پیوسته       کاهش حجم و سطوح نگهداری (انبار نمودن) موجودیها (مواد مصرفی و قطعات یدکی)       کاهش جدی عیوب و دوباره کاریها       کاهش زمان اجرای فعالیتهای تعمیراتی (کاهش زمانهای اداری و کارگاهی)       ایجاد انعطاف پذیری بالای کارگاههای تعمیراتی       حذف تجهیزات غیرضروری       انجام کارهای گروهی و بکارگیری افراد چند مهارته       تبدیل نمودن فعالیتهای جاری و روزمره به فرآیندهای مدون و مصوب (با حداقل نمودن زمان و منابع)       بکارگیری مدیران تحصیل کرده در رشته های مرتبط با سیستمهای نت       استاندارد کردن و مصوب نمودن فعالیتهای نت       کنترل زنجیره تامین سیستم نت (تامین کننده ها و پشتیبانی کننده ها)       کوچک کردن سازمانها و واگذاری کارهای غیر ضروری به بیرون از سازمان       مسطح نمودن ساختارهای سازمانی        برقرار نمودن ارتباط طولانی مدت با پشتیبانی کنندگان از طریق خدمات پس از تعمیر و یا بازسازی و گرفتن بازخور از نحوه نگهداری و تعمیرات تجهیزات  3. سیستم نت سیستمی است که با برنامه ریزی و کنترل مدون، مجموعه فعالیتهایی نظیر امور طرح وبرنامه ریزی، تخصیص منابع، تدوین سیاستها و روشهای عملیاتی, جمع آوری اطلاعات بازخور و تحلیل اطلاعات به منظور بهسازی طرحها، برنامه ها و روشهای تدوین شده,  با هدف افزایش کارایی و بالا بردن عمر مفید تجهیزات، اطمینان از آماده بکار بودن کلیه تجهیزات و فراهم آوردن شرایطی که ماموریت سازمان را توام با حفظ ایمنی پرسنل تامین کند، را بعهده دارد. علل رویکرد به ایجاد و بهره برداری از سیستمهای نت را می توان در موارد زیر متصور شد:متنوع بودن تجهیزات مورد بهره برداری       زیاد بودن تعداد تجهیزات تحت پوشش تعمیرگاهها       حساس بودن (از نظر عملیاتی، سرمایه گذاری و ...)       بالا بودن هزینه های تعمیرات اتفافی       بالا بودن هزینه های ناشی از کارافتادگی تجهیزات (مالی و جانی) 4. فعالیتهای عمومی سیستم نتفعالیتهای عمومی سیستم نت عبارتند از:       برنامه ریزی        اجرا       کنترل       ثبت وقایع       بایگانی       تجزیه و تحلیل       ارائه گزارشهای مورد نیاز  5. فعالیتهای نگهداری و تعمیرات فعالیتهای کلی نگهداری و تعمیرات شامل پنج فعالیت اصلی زیر می باشد که عبارتند از:       تعمیر (Repair)        تعویض (Change)        تنظیم (Adjust)       سرویس (Service)       تست (Test)  هر یک از فعالیتهای فوق را می توان بطور مختصر بشرح زیر توضیح داد:تعمیر: عبارت است از انجام فعالیت به منظور تشخیص عیب یک قطعه و یا مجموعه، رفع عیب، بازگرداندن آن به شرایط قابل قبول.فرآیند تعمیر عبارت است از:       انجام آزمایشهای لازم به منظور تشخیص عیب       بازکردن یا دمونتاژ مجموعه معیوب از روی تجهیزات       ترمیم قسمتهای آسیب دیده       تعویض یک یا چند قسمت از مجموعه معیوب       انجام تست و آزمایش به منظور حصول اطمینان از سلامت مجدد مجموعه       نصب و یا مونتاژ مجموعه اصلاح شده روی تجهیزات تعویض: این نوع فعالیت، به مفهوم جایگزینی مجموعه مستهلک با مجموعه سالم است.تنظیم: یک فعالیت ساده بدون نیاز به تعمیر یا تعویض قطعه است، تا با ایجاد ارتباط صحیح ما بین قسمتهای داخلی مجموعه و یا ما بین قطعه معیوب با سایر قطعات درگیر، بهترین شرایط را برای کار آن مجموعه، فراهم آورد. بطوریکه مجموعه با حداکثر بازدهی کار کند و احتمال اتفاق افتادن شکست و خرابی در تجهیزات به حداقل برسد. همانند: تنظیم چرخها، تنظیم پمپ انژکتور یا کاربراتور، تنظیم گاز و کلاچ و فرمان، تنظیم چراغها و ... .  سرویس: منظور از سرویس، فعالیتهای ساده نگهداری هستند که به منظور جلوگیری از بروز نقص در مجموعه های یک دستگاه انجام می پذیرد و شامل فعالیتهای ذیل می باشد:        شستشو و تمیزکاری        روغنکاری، تکمیل و یا تعویض روغن       سفت کردن پیچها        رنگ کاری جزئیتست: عبارت است از بازدید، بازرسی و آزمایشهای مورد نیاز به منظور مقایسه و ارزیابی مجموعه با شرایط استاندارد, به منظور پیشگیری از بروز خرابیهای اتفاقی و کاهش فعالیتهای تعمیراتی. این بازدیدها حتماً باید برنامه ریزی شده و بصورت دورهای انجام گیرد. 6. مزایای اجرای سیستم نت       تحت کنترل درآوردن تجهیزات که این عمل لازمه برنامه ریزی موثر است.       حفظ و نگهداری تجهیزات       کاهش حجم تعمیرات       افزایش کیفیت خدمات       افزایش ایمنی       کاهش ضایعات       ایجاد محیطی مناسب بمنظورگسترش عملیات، خدمات و تجهیزات       ارائه سیستمهای تهیه اطلاعات فنی و اطلاعات لازم جهت تصمیم گیری       امکان برنامه ریزی صحیح با دیگر واحدهای سازمان       افزایش قابلیت اطمینان و آمادگی تجهیزات  7. مشکلات ناشی از عدم وجود و اجرای سیستم نت  حقیقت این است که ما هنوز به اهمیت  نت و خصوصا نگهداری ایمان نیاورده ایم چون به سودمندی های بیشماری که دارد آگاهی نداریم اما این روش خیلی مزایا دارد که اگر به مورد اجراء در نیاید می تواند عواقب زیادی داشته باشد از جمله :         کاهش طول عمر تجهیزات = نگهداری غیر اصولی و یا دقت نکردن در آن باعث می شود که عمر مفید دستگاه بشدت کاهش یابد .        توقفات پی در پی عملیات و یا تولید       افزایش حجم تعمیرات – که خود مشکلات زیادی را در پی دارد .        نزول کیفیت خروجی های فعالیتهای نت-        کاهش قابلیت اطمینان که این یکی خصوصا در صنایع و به ویژه صنایع پتروشیمی خیلی اهمیت دارد چون یک ساعت توقف دستگاه و خوابیدن خط تولید معادل میلیونها تومان هدر رفتن پول و سرمایه و سوختن گازهای خوراک شرکت است        کاهش ایمنی       افزایش هزینه ها       افزایش زمان اجرای فعالیتهای نت از قبیل موانع اداری و محدودیت های  کارگاهی   ................................مقدمه و تحقیق از محمد توکلی  - ماهشهر – 28 بهمن ماه 1386
محمد توکلی

کیلووات = ولت آمپر = اسب بخار

Tuesday, January 29, 2008

 

واحدهای اندازه گیری توان موتور

 

کیلووات = ولت آمپر = اسب بخار

 

تبدیل کیلووات به اسب بخار

 

1 horsepower = 746 W.
یک اسب بخار = 746 وات است

وات و ولت آمپر دقیقا واحدهای مشابهی نیستند .

چون برای توان غیر فعال هستند non-reactive چون بستگی به این دارد که زاویه فاز جلو. یا عقب  یا صفر باشد . ولی اگر این موضوع را در نظر نگیریم می توان گفت که :
1 watt = 1 volt amper

0.746 kilowatt = 1 Horsepower = 746 watt:

746/  کیلووات = یک اسب بخار = 746 وات

برای تبدیل کیلووات KW به کیلو ولت آمپر KVA ابتدا باید فاکتور توان power factor. را معین کنید .

به این ترتیب که :

kW = kVA x power factor;

اغلب ماشینها  فاکتور توانی بین 8/ تا 95/ دارند بطوریکه  اگر نتوان مقدار دقیق آن را معین کرد این مقدار را می توان بطور تقریبی بیان کرد

( علامت اختصاری pf )

یک کیلووات = 34/1 اسب بخار

یک کیلو وات = یک کیلوولت  آمپر/ ضریب توان است وقتی که ضریب توان pf حدود 85/ . باشد ( اغلب موتورهای الکتریکی اینگونه اند )

 

1 KW = 1.34 HP
1 KW = 1 KVA/P.F where P.F. is power factor. P.F. is around .85 for many electric motors.

همانگونه که می دانید توان موتور را به روشهای مختلف می توان اندازه گیری کرد : اگرزاویه فاز بین ولتاژ و جریان یکسان باشد در این حالت :

وات = ولت آمپر است که آن را توان ظاهری هم می نامند . چون در این حالت از زاویه فاز صرف نظر کرده ایم .

توان در واقع حاصلضرب ولتاژ در جریان است که باید آن را در کسینوس زاویه فاز بین ولتاژ و جریان هم ضرب کرد

بنابراین می شود :

ولت آمپر در کسینوس تتا VA cos (theta)

ضریب توان pf برای اغلب ماشینها حدود 8/ تا 95/ است .

 

..............................ترجمه از محمد توکلی – 9 بهمن ماه 1386

منبع :

http://answers.yahoo.com/question/index?qid=20071018230404AAmhi5b

 

 


محمد توکلی

کاربوراتور و انژکتور

Monday, January 21, 2008

 

Understanding Fuel Delivery Systems

By Larry Carley c2004

 

Carbs or fuel injection?

 

کاربوراتور و انژکتور

مقدمه :

در حال حاضر روش سوخت رساني  به موتور خودروها بنزینی با استفاده  از انژكتور صورت می گیرد و استفاده از كاربراتور دهها سال است که منسوخ شده است علتش هم این بود که  سيستم سوخت رساني انژكتوري راه مناسب تري براي دستيابي به استانداردهاي آلودگي به مصرف سوخت فراهم مي كند.

بیش از سه دهه است که در آمریکا استفاده از کاربوراتور کنار گذاشته است و این در حالی است که در این زمینه اروپایی ها پیشگام بوده اند .

اما هنوز هم بخش عمده ای از خودرو های سواری ما کاربوراتوری هستند و با این وضع هیچگونه امیدی به کاهش مصرف سوخت و کاهش آلودگی هوا و بالا بردن کارآیی موتور وجود ندارد .

هیچ چاره ای نداریم جز اینکه از جدیدترین فن آوری تزریق سوخت آن هم از نوع الکترونیکی و قابل برنامه ریزی و کامپیوتری استفاده شود که نیاز به فن آوری بالایی هم دارد .

امروز دنیای صنعتی و مدرن با سه چالش اساسی در این مورد روبرو است :

1-     کاهش مصرف سوخت تا حد ممکن

2-     کاهش میزان انتشار گازهای آلاینده تا جایی که امکان دارد

3-     بالابردن توان موتور به بهترین حالت ممکن

 

فراهم کردن زمینه برای رسیدن به این هدفها نیاز به بازنگری اساسی در ساخت و طراحی خودرو دارد و این کاری است که ژاپن اروپا و آمریکای شمالی بشدت دنبال می کنند ولی ما همچنان بیراهه خود را می رویم و کاری به این روند جهانی نداریم و این جای بسی تاسف است خودروسازان ما تک تک یا همه این موارد را نادیده می گیرند . این است که متوسط مصرف سوخت  خودرو در ایران چند برابر هنجارهای بین المللی است . شاید بخاطر اینکه روی اقیانوسی از نفت نشسته ایم : بقول سعدی : چه دانند جیحونیان قدر آب ؟   ز واماندگان پرس در آفتاب !!

اما شاید بتوان آب جیحون را بی هیچ گونه تغییری مورد مصرف قرار داد ولی نفت خام باید تصفیه شود تا تبدیل به فرآورده های ارزشمندی چون بنزین و گازوئیل گردد وبرای این کار باید خون دلها خود و پولها مصرف کرد و پالایشگاهها ساخت  و نیروهای انسانی ماهر را بکار گرفت . وقایع سالهای اخیر بخوبی نشان داد این چالش تا چه اندازه بزرگ است و مسئولان تا چه حد در این امر سهل انگاری کرده و مسامحه به خرج داده اند بطوریکه سهمیه بندی بنزین تنها گزینه ای بود که باید انجام می دادند . ولی نباید کار به اینجا می کشید و خیلی ها باید حساب پس بدهند که ما اشاره کردیم و می گذریم و بیش از این وارد جزئیات نمی شویم .

متن زیر بحثی است در همین مورد که امیدوارم به اطلاعات تخصصی شما چیزی اضافه کرده باشد .

 

تا مدتها بعد از اختراع خودرو برای ارسال سوخت از کاربوراتور استفاده می شد ولی بعد ها مه معایب کاربوراتور آشکار شد استفاده از انژکتور رواج پیدا کرد با این وجود سيستم هاي سوخت رساني انژكتوري اوليه مكانيكي و بسيار پيچيده تر از كاربراتورها بودند. همین امر باعث می شد که  قیمت آنها بسيار گران  باشد ودر نتیجه  موارد استفاده آنها  نيز محدوده بود.  تا اینکه در سال ۱۹۵۷ شرکت خودرو سازی  شورولت سيستم سوخت رساني انژكتوري مكانيكي بنام  روچستر را به بازار عرضه کرد  كه تا سال ۱۹۶۷ به عنوان يكي از ويژگي هاي بارز مدل كوروت به شمار مي رفت.

ولی باید اذعان کرد که در زمینه کاربرد انژکتور این کشورهای اروپایی بودند که همواره پیشرو بوده اند

 مثلا شرکت  بوش در اواخر دهه ۱۹۶۰ و اوايل دهه ۷۰ اولين سيستم الكترونيكي را روي موتور فولكس واگن مدل اسكواربك ارايه كرد.

این روند ادامه داشت تا با آغاز دهه ۱۹۸۰ تقريباً تمام اتومبيل سازان اروپايي از برخي انواع سيستم سوخت رساني انژكتوري(با چندین ورودي) شرکت  بوش استفاده مي كردند.

 ولی شرکت های  اتومبيل سازي  آمریکایی های فرصت طلب با درک اهمیت استفاده از انژکتور در اواسط  دهه ۱۹۸۰ به کنار گذاشتن کاربوراتورهای  الكترونيكي به سيستم سوخت رساني انژکتور روی آوردند و به عنوان يك راه حل موقتي به سيستم انژكتوري throttle body رو آوردند.

اين سيستم كه به اختصار آن را با TBI نشان مي دهند، مشابه يك كاربراتور است كه در آن ديگر خبري از پیاله  بنزين،  شناور، سوپاپ سوزني، لوله ونتوري، ژيگلور سوخت، پمپ شتاب دهنده يا خفگي نيست، عدم نياز به اين بخش ها در سيستم TBI به اين خاطر است كه سوخت به جاي كشيده شدن توسط خلا ورودي به طور مستقيم به درون منيفولد ورودي افشانده مي شود. اين سيستم از يك محفظه گلويي با يك يا دو انژكتور و يك رگلاتور فشار تشكيل مي شود و فشار سوخت نيز توسط يك پمپ الكترونيكي فراهم مي شود. اين سيستم به لحاظ نصب نسبتاً ساده است و مشكلات كمي به همراه دارد، اما از تمامي امتيازهاي يك سيستم سوخت رساني انژكتوري تمام عيار مثل سيستم انژكتوري پي درپي برخوردار نيست.  

سيستم سوخت رساني انژكتوري از خیلی جنبه های دیگر نیز  به كاربراتور برتري دارد. سيستم سوخت رساني انژكتوري هرگز دچار خفگي نمي شود و ذرات بسيار ريز سوخت را مستقيماً به درون موتور اسپري مي كند. با اين روش بيشتر مشكلات هنگام استارت سرد موتور كه مربوط به كاربراتور است، از ميان مي رود. همچنين سوخت رساني انژكتوري الكترونيكي بسيار راحت تر از يك كاربراتور مكانيكي با سيستم هاي كامپيوتري كنترل موتور همراه مي شود. سيستم سوخت رساني انژكتوري چند ورودي (در آن هر سيلندر انژكتور مخصوص به خودش را دارد) مخلوط يكنواخت تري از سوخت و هوا را به هر يك از سيلندرهاي موتور مي رساند كه در نتيجه باعث بهبود توان و عملكرد موتور مي شود. يكي ديگر از انواع انژكتورها، سيستم انژكتوري پي درپي سوخت است؛ در اين سيستم شليك هر يك از انژكتورهاي منفرد به طور جداگانه توسط كامپيوتر كنترل و با توالي جرقه هاي موتور زمان بندي شده است كه باعث بهبود توان و كاهش ميزان آلودگي ها خواهد شد. بنابراين همانطور كه ملاحظه مي كنيد از لحاظ مهندسي دلايل بسيار ارزشمندي براي استفاده از انژكتور  به جاي كاربراتور وجود دارد.

 

هنگامی که سوختی وجود ندارد حرکتی هم نیست این موضع ساده است همه موتورهای احتراق داخلی نیاز به سوخت دارند اما سوخت رسانی به موتور باید به گونه ای باشد که سوخت نیز به هوا ترکیب شود و این ترکیب به گونه ای باشد که بیشترین کارآیی و توان و کمترین آولودگی را ایجاد کند .

نسبت سوخت / هوا در سیستم های سوخت رسانی متغییر است . وبستگی کامل به شرایط کاری موتور در لحظه های مختلف دارد .

هنگامی که موتور داغ است و زیر بار سبک کار می کند مخلوط سوخت/هوا چیزی در حدود 7/14 به 1 است یعنی 7/14 قسمت هوا با 1 قسمت سوخت ترکیب می شود ( منظور 7/14 وزنی است ) دراین حالت این ترکیب بهترین شکل را از نظر توان و مصرف و سوخت و نیز انتشار گازهای آلاینده دارد .

هنگامی که موتور سرد است باید مقدار نسبت سوخت بیشتر باشد و بسته به درجه حرارت این مقدار دو تا سه برابر مقدار معمول است . این حالت را مخلوط غنی می گویند چون نسبت سوخت به هوا بیشتر از حالت عادی است که همان 7/14 به 1 باشد

stoichiometric ratio or 14.7:1.

مخلوط غنی سوخت و هوا مثلا (نسبت 12:1 حالت ایده آل است ) می تواند توان بیشتری را تولید کند . اما این امر باعث مصرف سوخت بیشتری می شود و آلودگی هوا هم که عمدتا انتشار گاز مونو اکسید کربن است افزایش می یابد .

 

از طرفی مخلوط رقیق سوخت باعث بهبود مصرف سوخت و کاهش انتشار گازهای آلاینده می گردد اما توان موتور را هم می کند .

هرگاه مخلوط هوا/سوخت خیلی رقیق شود و به 18:1 برسد ممکن است که اصلا احتراق صورت نگیرد یا ناقص انجام شود  که بدلیل ناکافی بودن مقدار سوخت . نتیجه آن هرز کار کردن و از دست رفتن توان و افزایش انتشار  هیدروکربن ها hydrocarbon (HC) emissions بعلت نسوختن آنها ست و فقط باعث می شود که سوخت بصورت ناقص از موتور خارج شود .

وقتی که مخلوط سوخت و هوا خیلی رقیق باشد می تواند باعث سوختن شمع ها و پیستون ها و صدمه دیدن کلی موتور در اثر بروز انفجار و احتراق پیش از موعد می شود . detonation and preignition

 

ضمن اینکه وقتی مخلوط سوخت و هوا رقیق باشد می تواند سبب نشت خلاء از مانیفولد ورودی هوا شده و شیر EGR نمی تواند بسته شود . کثیف شدن انژکتورهای سوخت و افت فشار سوخت خواهد شد .

از طرفی وقتی مخلوط سوخت بیش از اندازه غنی باشد این امر می تواند سبب فشار اضافی سوخت شده و محدودیت در  مجرای ورودی هوا شده مثل حالتی که در اثر کثیف بودن فیلتر هوا و یا صدمه دیدن حسگر های اکسیژن بوجود می آید .

 

 درواقع نمی توان بین کاربوراتور و انزکتور مقایسه ای انجام داد چون ماشین های یا دارای انژکتور هستند یا کاربوراتور و از این جهت رقابتی با هم ندارند .

استفاده از کاربوراتور به زمانهای گذشته بر می گردد هنگامی که ما جوانتر بودیم آن موقع گزینه دیگری نبود چون هنوز سیستم های تزریق سوخت و انژکتور ابداع نشده بودند . البته نوع ساده تر و تمام مکانیکی انژکتور در برخی خودروهای مسابقه ای مورد استفاده بود اما در خودروهای سواری عمومیت پیدا نکرده بود .

طریقه کارکردن کاربوراتور خیلی جالب است دقیقا مانند یک اسپری کار می کند و طی سالهای متمادی تکامل یافته و به شیوه ای کارآ در آمده است . استفاده از کاربوراتور مزایای زیادی دارد :

مزیت های :

  • ارزانی ؛ سادگی و سبکی

  • ساد

  • سادگی کارگزاری برخی نازل ها برای تغییر مشخصه سوخت .

  • نیاز به هیچگونه برق و باتری ندارد

  • در همه موقعیت ها بخوبی کار می کند

  • می توان آن را از روی یک اتومبیل باز کرد و روی اتومبیل دیگر بست و این کار بسادگی صورت می گیرد .

  • پاسخ مجرای کاربوراتور به نیازهای سوختی موتور فوری است و لازم نیست منتظر بمانیم تا حسگرهای کامپیوتری به ما بگویند که چه اتفاقی افتاده است و منتظر جواب محاسبات آن بمانیم .

معایب کاربوراتور :

  • در هوای خیلی سرد و پر رطوبت بخوبی کار نمی کند .

  •  برخلاف انژکتور کنترل دقیقی بر روی میزان سوخت مصرفی / و مخلوط هوا وسوخت ندارد و با گازهای زائدی که تولید می کند باعث نابودی مبدل های کاتالیستی catalytic Converters  موجود در اگزوز و آلودگی هوا می شود .

  • بعلت اینکه سوخت در کاربوراتور در هوای گرم و در تابستان تبخیر می شود روشن شدن خودرو را مشکل می کند .

  • بخحاطر محدودیت ذاتی که استفاده از مجرای ونتوری وجود دارد عبور هوا با مانع و محدودیت مواجه می شود و حداکثر توان را مقداری کاهش می دهد .

  • وجود سوخت های نسوخته در اگزوز باعث می شود که انتشار گازهای آلاینده افزایش یابد و مخلوط مورد نظر هم بستگی به درجه حرارت اگزوز دارد . قطرات چگالیده شده سوخت که ناخواسته ازمانیفولد ورودی وارد موتور می شوند هم مشکل دیگری است .

 

 

سیستم تزریق سوخت : Fuel Injection systems

استفاده از انژکتور امروزه بصورت گسترده در همه خودروهای سواری  رایج شده است . بزرگترین دلیل برای این کار قوانین سخت گیرانه ای است که در مورد کنترل  انتشار گازهای آلاینده وضع شده است و اغلب ماشین ها هم مجهز به مبدل کاتالیستی هستند تا از آلودگی هوا جلوگیری شود و موضوع این است که هنگام استفاده از کاربوراتور باعث عدم کارآیی و  خرابی زود هنگام این مبدل های کاتالیستی می شود .

چون کاربوراتور قادر نیست مخلوط دقیق سوخت و هوا را تنظیم کند آنگونه که انژکتور این کار را انجام می دهد .

هر گاه مخلوط سوخت و هوا اندکی غنی تر از حد معمول باشد این امر باعث خرابی مبدل کاتالیستی می شود . امروزه ظهور کامپیوترها باعث شده است که انژکتورهای سوخت الکترونیکی با قیمت مناسب در دسترس باشد .

مزیت های استفاده از انژکتور :

  • کنترل بهتر مخلوط سوخت و هوا

  • به هنگام روشن کردن اولیه در هوای سرد هیچگونه گرفتگی پیش نمی آید .

  • قابلیت اطمینان بالا

  • نسبت به کاربوراتور "flat spots کمتری دارد

  • امکان گر فتن حداکثر توان وجود دارد که این امر ناشی از نداشتن لوله ونتوری است که در کاربوراتور وجود دارد .

 

معایت انژکتور :

 

  • پیچیدگی ساختمان انژکتور

  • قابلیت انطباق بر روی هر  خودرویی  را ندارد .

  • امکان قرار دادن نازل های دیگر و تغییر در طراحی را ندارد.

  • نیاز به تجیهزاتی از قبیل باطری و حسگر و پمپ سوخت و تنظیم کننده (ریگولاتور ) و نظایر آن دارد .

  • عیب یابی آن مشکل است .

 

برخی از مشهورترین و رایج ترین سازندگان کاربوراتور عبارتند از : وبر – دلورتو – هولی – اس یو – پیر برگ – استرومبرگ – بینگ – سولکس – زنیت – ادلبروک – و برخی سازندگان دیگر هستند .

اغلب این شرکت ها در حال حاضر به ساخت انژکتور اشتغال دارند .

 

Some of the most popular aftermarket and OEM carb manufacturers are Weber, Dellorto, Holley, SU, Pierburg, Mikuni, Stromberg, Bing, Solex, zenith, Edelbrock, and a good few others.

البته برای استفاده در خودروهای مسابقه ای و یا برخی خودروهای سواری که دستکاری شده اند ممکن است بهتر باشد که از سیستم های تزریق سوخت قابل برنامه ریزی مانند مگا اسکوارت و نظایر آن  استفاده شود . که این روزها رشد فزاینده ای دارند .

در همه این موارد سیستم تزریق سوخت یا کاربوراتور با این روش می توان میزان دقیق سوخت و جریان هوایی که بدرون موتور راه پیدا می کند را می توان تنظیم کرد در سیستم های مدرن تزریق سوخت می توان منحنی احتراق را هم مورد کنترل قرار داد و میزان تقویت توربو را از طریق باز کردن دریچه هرزه گرد تنظیم نمود .

 

در روند توسعه سيستم هاي انژكتوري گام بعدي پس از TBI ها، سوخت پاشي چند ورودي بود. در موتورهاي مجهز به اين سيستم هر سيلندر داراي سوخت پاشي مجزا است كه در منيفولد ورودي يا در سر سيلندر و درست بالاي دريچه ورودي نصب مي شود. با وجود اين سيستم در اتومبيل، يك موتور۴ سيلندر ۴ انژكتور، ۶ سيلندر ۶ انژكتور و ۸ سيلندر ۸ انژكتور خواهد داشت. سيستم انژكتوري چند ورودي به خاطر برخورداري از تعداد انژكتورهاي بيشتر بسيار گران تر از ساير سيستم ها است. اما در نظر گرفتن انژكتور جداگانه براي هر يك از سيلندرها باعث تفاوت هاي آشكاري در عملكرد موتور مي شود.در واقع دو موتور يكسان كه دريكي از سيستم سوخت رساني انژكتوري چند ورودي و در ديگري از سيستم TBI استفاده شده است به خاطر توزيع سيلندر به سيلندر سوخت در حالت اول توان خروجي موتور ۱۰تا۴۰ اسب بخار بيشتر خواهد بود. همچنين تزريق مستقيم سوخت به دريچه هاي ورودي نياز به از پيش گرم كردن منيفولد ورودي را برطرف مي كند. اين مسئله آزادي عمل بيشتري در تنظيم لوله كشي ورودي سوخت به منظور توليد بيشترين گشتاور موتور فراهم مي كند. علاوه بر اين نياز پيش گرم شدن هواي ورودي توسط عبور آن از ميان يك بخاري در اطراف منيفولد خروجي نيز برطرف خواهد شد. در واقع تفاوت هاي ديگري در سيستم هاي انژكتوري چند ورودي وجود دارد كه يكي از آنها ضرباهنگ انژكتورها است. در برخي از سيستم ها تمامي انژكتورها به يكديگر سيم كشي شده اند و به طور همزمان (يكبار در هر چرخش ميل لنگ) مي زنند. در انواع ديگر، انژكتورها به طور جداگانه سيم كشي شده اند و به نوبت (يكي پس از ديگري به ترتيب درخواست موتور) مي زنند. جديدترين روش در اين زمينه نيازمند لوازم كنترل الكترونيكي گران قيمت است اما با ايجاد تغييرات سريع تري در مخلوط سوخت و هوا عملكرد بهتري دارد و واكنش مناسب تري به پدال گاز نشان مي دهد.

اگر تعميركارتان گفت كه انژكتور كثيف شده و بايد تميز شود، منظورش چيست؟

در واقع كلمه كثيف در اين مورد يك غلط مصطلح است. انژكتورها به ندرت با كثيفي مسدود مي شوند، بلكه معمولاً به واسطه انباشت رسوب هاي روغن موجود در سوخت دچار گرفتگي يا تنگي مي شوند اين حالت باعث كاهش ميزان سوخت افشانده شده توسط انژكتور مي شود كه عامل عمده حركت ضعيف موتور و استارت نكردن، تعلل يا توقف كامل موتور است. انژكتور سوخت چيزي بيشتر از يك سوزن افشاننده نيست. در انژكتورهاي مكانيكي يك سوپاپ تحت فشار فني اجازه مي دهد زماني كه فشار خط انتقال سوخت بر كشش نيز كه سوپاپ را بسته نگه مي دارد، فزوني يا به سوخت به سوزن انژكتور فوران كند. در انواع الكترونيكي زماني كه انژكتور توسط كامپيوتر فعال شد، يك سيم پيچ تحت فشار فنر براي باز كردن سوپاپ ميله اي يا توپي، فشار وارد كند. اين عمل باعث اعمال فشار به سوخت در مسير حركتش براي جاري شدن در ميان انژكتور و فوران از سوزن آن مي شود.

انژكتورها طراحي هاي گوناگوني دارند. در انژكتورهاي اوليه ساخت كمپاني بوش از سوپاپ ميله اي استفاده شده است كه يكي از مستعدترين انواع براي گرفتگي است. در سال ۱۹۸۹ كمپاني جنرال موتورز طرح جديد انژكتورهايش موسوم به مولتك (Multec) را كه از سوپاپ توپي برخوردار است، معرفي كرد. به ادعاي جنرال موتورز اين طراحي در برابر گرفتگي ها مقاومت بيشتري دارد. ديگر انژكتورها از طراحي ديسك- سوپاپ برخوردارند كه گفته مي شود آنها هم در برابر گرفتگي هاي رايج انژكتور مقاوم هستند. اما حقيقت اين است كه همه انژكتورها مي توانند دچار گرفتگي شوند. انژكتور ساخت هيچ كارخانه اي در برابر اين مشكل مصون نيست. اما برخي از آنها آشكارا بهتر از سايرين هستند. حتي با كوچكترين انباشت رسوب ، نيز ممكن است مشكل به وجود بيايد. چرا كه سوراخ انژكتور بسيار كوچك است و براي بسته  شدن جريان سوخت يا اختلال در حالت اسپري به آلودگي زيادي نياز ندارد. براي احتراق خوب، انژكتور بايد غبار مخروطي شكلي از سوخت توليد كند. فرسودگي يا رسوب در سوزن مي تواند نوارهايي از سوخت مايع به وجود بياورد كه فرآيند بخار شدن يا سوختن آن به خوبي انجام نمي شود. در واقع اين حالت مي تواند باعث مكث، مشكلات آلودگي و عملكرد موتور شود.

 

   ....................مقدمه و ترجمه از محمد توکلی – 1 بهمن ماه 1386 – ماهشهر -    BIPC

منابع :

http://www.tuning.wanadoo.co.uk/carburettor-or-fuel-injection.htm

http://www.aa1car.com/library/2004/cm100428.htm

 


محمد توکلی

صفحه نخست
آرشیو وبلاگ
پست الكترونيك

محمد توکلی


نویسندگان
محمد توکلی


آرشیو من
آذر ٩٥
آبان ٩٥
مهر ٩٥
شهریور ٩٥
امرداد ٩٥
تیر ٩٥
خرداد ٩٥
اردیبهشت ٩٥
فروردین ٩٥
اسفند ٩٤
بهمن ٩٤
دی ٩٤
آبان ٩٤
مهر ٩٤
شهریور ٩٤
امرداد ٩٤
تیر ٩٤
خرداد ٩٤
اردیبهشت ٩٤
اسفند ٩۳
بهمن ٩۳
دی ٩۳
آذر ٩۳
شهریور ٩۳
تیر ٩۳
خرداد ٩۳
اردیبهشت ٩۳
فروردین ٩۳
آذر ٩٢
آبان ٩٢
مهر ٩٢
شهریور ٩٢
امرداد ٩٢
تیر ٩٢
فروردین ٩٢
اسفند ٩۱
بهمن ٩۱
امرداد ٩۱
فروردین ٩۱
اسفند ٩٠
بهمن ٩٠
دی ٩٠
آذر ٩٠
آبان ٩٠
مهر ٩٠
شهریور ٩٠
امرداد ٩٠
تیر ٩٠
خرداد ٩٠
اردیبهشت ٩٠
فروردین ٩٠
آذر ۸٩
آبان ۸٩
مهر ۸٩
فروردین ۸٩
اردیبهشت ۸۸
اسفند ۸٧
دی ۸٧
آذر ۸٧
آبان ۸٧
شهریور ۸٧
امرداد ۸٧
تیر ۸٧
خرداد ۸٧
اردیبهشت ۸٧
فروردین ۸٧
اسفند ۸٦
بهمن ۸٦
دی ۸٦
آبان ۸٦
مهر ۸٦
شهریور ۸٦
تیر ۸٦
خرداد ۸٦
اردیبهشت ۸٦
اسفند ۸٥
دی ۸٥
آبان ۸٥
تیر ۸٥
خرداد ۸٥
اردیبهشت ۸٥
بهمن ۸٤
دی ۸٤
آذر ۸٤
آبان ۸٤
مهر ۸٤
شهریور ۸٤
امرداد ۸٤
خرداد ۸٤
فروردین ۸٤
بهمن ۸۳
دی ۸۳
مهر ۸۳
خرداد ۸۳
اردیبهشت ۸۳
فروردین ۸۳


لینک دوستان
  ليست وبلاگ ها
قالب هاي وبلاگ
اخبار ایران
فناوری اطلاعات
تفريحات اينترنتي
پردیس من


آمار وبلاگ


وبلاگ فارسی
  RSS 2.0